مقدمه :

در کنار معجزات کلامی قرآن، که محمد صل الله علیه و آله به واسطه آن مشرکان را به مبارزه طلبید و از آن ها خواست که یک آیه مانند آن بیاورند و آن ها نتوانستند، قرآن کریم دربرگیرنده معجزات علمی زیادی است که خداوند برای حضرت محمد(ص) آن ها را بیش از هزار سال پیش آشکار کرد. این معجزات امروزه کشف شده اند و باعث تقویت ایمان ایمان آورندگان شده است و اثباتی برای الهی بودن قرآن کریم است.

حتماً در زندگي مورچه ها ، اين موجودات كوچك و پرتلاش دقت كرده‌اي . آيا مي‌داني سوره‌اي از قرآن به نام اين حشره‌ي كوچك ونام گذاري شده است ؟ نام اين سوره ، سوره ي نمل است . نمل يعني مورچه .

قصّه‌ي مورچه و حضرت سليمان

حضرت سليمان ايستاد و آن مورچه را صدا زد و گفت : « اي مورچه ، مگر نمي‌داني كه من پيامبر خدا هستم و به كسي ظلم و ستم نمي‌كنم ؟
مورچه در جواب گفت : « چرا مي‌دانم .
حضرت سليمان فرمود : « پس چرا مورچه‌ها را از من ترساندي و گفتي به خانه هايتان برويد كه سليمان و لشكرش شما را پايمال نكنند ؟
 مورچه گفت : « ترسيدم آنها از ديدن اين همه عظمت و بزرگي و شكوه تو  از ياد خدا دور شوند .
حضرت سليمان متوجه شدند كه آن مورچه قصد ترساندن مورچه ها از او را نداشته است . در بعضي از داستان ها از نصيحت هاي آن مورچه‌ي كوچك به سليمان پيامبر هم نكاتي گفته شده است .
پس دوست مؤمن و خداپرست ، معلوم مي‌شود كه حيوانات هم به ياد خداي مهربان هستند و همان طور كه در قرآن گفته شده است ، همه‌ي حيوانات چه كوچك چه بزرگ خداوند را عبادت مي‌كنند .
در اين داستان هم آن مورچه كه شايد رهبر مورچه ها بوده است ، براي اين كه ديدن عظمت و بزرگي سليمان آنها را از عبادت خدا باز ندارد ، دستور داد آنها به خانه هايشان بروند . چرا كه مورچه ها قدرت درك اين عظمت را نداشتند و شايد به خداوند متعال ايراد مي‌گرفتند كه چرا ما اين همه براي گذراندن زندگي خود زحمت مي‌كشيم و سليمان پيامبر در ناز و نعمت زندگي مي‌كند ؟
خانم Wadea Omrany کشف جدیدی علمی در قرآن کرده است. ایشان می گویند که ما در سوره نمل آیه18کشف جدید علمی کرده ایم. این معجزه جدید چیزی است که مورچه در آیه 18 گفت و علم امروز نحوه ارتباط مورچه ها با یکدیگر را کشف کرد خصوصا زمانی که یک خطر محل زندگی مورچه ها را تهدید می کند.
ما تلاش می کنیم جملاتی که مورچه در قرآن کریم به زبان آورد را توضیح دهیم و سعی می کنیم آنچه را که او گفت با کشفیات جدید علمی ربط دهیم و مدرک پیشی گرفتن قرآن کریم به علم امروزی را رو می کنیم که این حقایق را بیش از هزار سال پیش بیان کرد.
خداوند در سوره نمل آیه 18 می فرماید: حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ یَا أَیُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا یَحْطِمَنَّكُمْ سُلَیْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ ؛ "تا چون به دره مورچه ها رسیدند، مورچه ای گفت: ای مورچه ها به لانه هایتان وارد شوید‌، مبادا سلیمان و لشگرش پایمالتان كنند و خود آگاه نباشند."
در آیه بالا مورچه خطر قریب الوقوعی كه در كمین مورچه ها است را در طی چهار مرحله متوالی به شرح زیر می گوید:
1.ای مورچه ها" این اولین اعلام خطری است كه توسط مورچه داده می شود تا توجه دیگر مورچه ها را به سرعت جلب كند. مورچه های دیگر با گرفتن این پیام صبر می كنند تا دیگر پیام ها را توسط همان مورچه دریافت كنند.
2.به لانه هایتان وارد شوید" در این جا گوینده پیام، جملاتش را با دیگرپیام ها ادامه می دهد و به مورچه های دیگر می گوید كه چه كار باید بكنند. ما این رابطه را كه توسط علم امروزی كشف شده در قسمت دوم این نوشته می بینیم ( كه در ارتباطات بین مورچه ها است.)
2. مبادا سلیمان ولشگرش پایمالتان كنند" در این جمله مورچه دلیل این خطر را به مخاطب خود می گوید و این آن چیزی است كه ما امروزه توسط بررسی علمی اثبات می كنیم.
3.و خود آگاه نباشند" مورچه ها، به عنوان عكس العملی در مقابل خطر قبلی، یكنوع دفاع مشخصی از خود بروز می دهند. در این چند جمله آخری،مورچه به مخاطبان خود می گوید كه به منبع خطر حمله نكنید زیرا خطر از یك دشمن واقعی نیست- زیرا سلیمان و همراهانش از وجود لانه مورچه ها در سر راه خود خبرندارند و قصد حمله به آن را نیز ندارند بنابراین مورچه ها آن ها را خطرواقعی نمی دانند.
در كلمات آخر، مورچه پیام رسان، همراهانش را از رسیدن سلیمان با خبر كرد و این چیزی است كه ما به صورت علمی و از طریق بررسی رمز های شیمیایی ارتباطی مورچه ها توضیح می دهیم.
ما ترتیب دستورات مورچه ها را كه به چهار مرحله تقسیم می شد- چهار مرحله شامل عبارات ها و علامت ها- نشان دادیم. علم در این زمینه چه می گوید؟
مورچه ها از ارتباط شیمیایی در موقعیت های اخطارو دفاعی و همچنین زمانی كه تبادل سریع اطلاعات نیاز باشد و نیز زمانی كه با خطری مواجه باشند استفاده می كنند.
این اخطار معمولا توسط صدورعلامت های شیمیایی دفاعی مشخص می شود. غده های دفاعی مسئول ایفای نقش اخطار و دفاع هستند. به عنوان مثال مورچه استرالیایی رادر نظر بگیرید. وقتی این مورچه ها با خطر مواجه می شوند، قطرات كوچكی را از غده دفاعی خود ترشح می كنند – این یك فرمان برای دیگر مورچه ها است تا فرار كنند و با شاخك های خود ارتعاشی ایجاد كنند كه به معنای قرار گیری در موقعیت خطر است.
اولین ماده كه توسط مورچه ها شناسایی می شود aldehyde hexanal است و باعث جلب توجه و علاقه آن ها می شود. در نتیجه شاخك های خود را تكان می دهند و بالامی برند تا دیگر بوها را نیز بگیرند.
وقتی كه آن ها hexanol(اولین پیغام به شكل الكل بود) را دریافت می كنند موقعیت خطر به خود می گیرند و در تمامی جهت ها می دوند تا منبع مشكل را پیدا كنند. زمانی كهundécanoneدریافت كنند، مورچه ها را به سمت منبع خطر می برد و آن ها راتحریك می كند تا تمام اشیا خارجی را گاز بگیرند. سپس در نهایت وقتی كه به هدف نزدیك تر می شوند butyloctenalرا تشخیص می دهند كه پرخاشگری و آمادگی آن ها را برای قربانی كردن خود افزایش می دهد.
ارتباط شیمیایی مهم ترین روش ارتباط در زمان خطر و گزارش دادن این خطراست. در این فرایند مورچه ها انواع مختلف این مواد كه هر كدام رمز تفاوتی دارد و بیانگر نوع خاصی از صحبت كردن است را استفاده می كنند.
اگر انتشار موادی كه توسط مورچه ای كه آن خطر را اعلام كرد تعقیب كنیم می بینیم كه كاری می باشد كه مورچه مورد اشاره در آیه 18 سوره نمل آن را انجام داده.
موادی كه مورچه در موقعیت هایی مثل این از بدن خود ترشح می كند به چهار دسته تقسیم می شوند كه هركدام زبان و علامت مخصوص به خود را دارند.
مراحل پی در پی عكس العمل مورچه ها
aldéhydehexanal          اولین ماده شیمیایی است كه مورچه در صورت احساس خطر از خود ترشح می كند. و آن را می توان به عنوان آژیر خطر دانست. مورچه ها با دریافت این ماده شروع به جمع شدن در یك نقطه می كنند و منتظر رسیدن بقیه علامت ها می شوند و این شبیه اولین مرحله است كه توسط مورچه در جمله "ای مورچه ها" گفته شد.
سپس مورچه دومین ماده شییایی hexanol را ترشح می كند. با دریافت این ماده مورچه ها شروع به دویدن در تمامی جهت ها می كنند تا منبع این ماده را پیدا كنند. مورچه ای كه ماده شیمیایی را ترشح می كند باید مسیری را كه بقیه مورچه ها باید از آن كنار بروند را معین كند و این كاری است كه مورچه حضرت سلیمان انجام داد و از بقیه مورچه ها خواست كه وارد لانه هایشان بشوند و گفت: "به لانه هایتان وارد شوید" و این دستوری از گوینده است و به بقیه می گوید كه به طرف لانه هایشان بروند. بنابراین باید مسیر را مشخص كرده باشد و این شبیه هدایت مورچه ها می باشد.
Undécanone سومین ماده ای است كه مورچه ترشح می كند. این ماده نشان دهنده عامل خطراست و چیزی كه مورچه در سومین عبارت گفت "مبادا سلیمان و لشگرش پایمالتان كنند" می بینید كه چه قدر مطابقت و سازگاری دارد؟ در این مرحله مورچه ها آماده مواجه با خطر می شوند. پس ماده چهارم چه می شود؟
درمرحله چهارم مورچه اخطار دهنده ماده شیمیایی مخصوصی را ترشح می كند كه butylocténal نام دارد. توسط این ماده گوینده دستور دفاع می دهد و نوع دفاع را تعیین می كند. بنابر این در عبارت آخر می گوید "و خود آگاه نباشند "با این كار مورچه از وارد شدن بقیه مورچه ها به مرحله حمله جلوگیری می كند كه می توانست منجر به مرگ شود.
در این جا حضرت سلیمان خنده ای از روی محبت و شكر می كند گویی كه او این مورچه ها را آرام كرده است و این كه او گفته است به مورچه ها كه لازم نیست نگران باشند و آن حضرت آن ها را دیده است و با آن ها مهربان می باشد و به آن ها صدمه ای نمی رساند.
حال اجازه دهید خلاصه مطالب را برایتان بگویم:
"تا چون به دره مورچه ها رسیدند، مورچه ای گفت: ای مورچه ها به لانه هایتان وارد شوید*، مبادا سلیمان و لشگرش پایمالتان كنند و خود آگاه نباشند."
یكی از مورچه ها می گوید ای مورچه ها
Hexanal
به لانه هایتان وارد شوید
hexanol
مبادا سلیمان و لشگرش پایمالتان كنند
undécanone
و خود آگاه نباشند
butylocténal

داستان مورچه و حضرت سليمان گوشه‌اي از شگفتي هاي اين حيوان و در نتيجه ، قدرت خداي بزرگ را به ما مي‌آموزد . ولي بهتر است قبل از آموختن اين داستان ، كمي با زندگي مورچه‌ها آشنا شويم .
مورچه ها به صورت گروهي زندگي مي‌كنند و با همكاري يكديگر كارهائي مثل ساخت لانه ، جمع كردن غذا ، بزرگ كردن بچه ها دفاع از لانه و ... را انجام مي‌دهند .
در كره‌ي زمين چندين نوع مورچه وجود دارد كه همه‌ي آنها ميلياردها ميليارد مورچه را تشكيل مي‌دهند و تقريباً در همه‌ي خشكي‌هاي زمين زندگي مي‌كنند . آنها لانه‌‌هاي خود را با مهندسي عجيب و شگفت انگيزي مي‌سازند .
در اين لانه‌ها براي ذخيره‌ي غذاهاي مختلف ، تولد نوزادان ، زندگي ملكه يا پادشاه و كلاً هزاران مورچه ، جاي مخصوصي وجود دارد . در واقع مي‌توان گفت مورچه ها از علوم مهندسي ، پزشكي ، پرستاري ، كشاورزي ، دام داري ، نظامي و ... با اطلاع هستند .
در بين گروه هاي مختلف مورچه ها ، چند گروه معروف عبارتند از :
 مورچه هاي كشاورز ، كه با آوردن نوعي برگ درخت به لانه‌ي خود و كاشتن قارچ مخصوص روي آن ، غذاي خود را بدست مي‌آورند .
 مورچه هاي برده دار ، كه با اسير كردن مورچه هاي بزرگتر از خود و به كار گرفتن آنها براي غذا دادن به بچه هايشان ، به اين اسم معروف شده‌اند .
 مورچه هاي دام دار ، كه از راه آوردن شته ها( حشرات كوچك ) به خانه و غذا دادن به آنها و استفاده ازشيره‌ي خوشمزه‌ي شته ها زندگي مي‌كنند . مثل ما انسانها كه از شير گاو و گوسفند استفاده مي‌كنيم .
 مورچه هاي گوشتخوار ، كه به صورت دسته جمعي در جنگل حركت مي‌كنند و همه‌ي حيوانات سر راه خود را مي‌خورند . آنها وقتي به روستاها و شهرهاي سر راه خود مي‌رسند ، مردم از ترس آنها فرار ، و شهر را خالي مي‌كنند و حتي نيروهاي نظامي ، قدرت جنگ با اين مورچه ها را ندارند .
 مورچه هاي خياط ، كه برگ بعضي از درختان را به هم مي‌دوزند و از آن آشيانه‌اي به شكل لوله‌ي سبز و دراز درست مي‌كنند .
امّا در داستان ما ، حضرت سليمان و سپاهيانش كه در حال مسافرت بودند به سرزمين يكي از اين گروه مورچه ها رسيدند . مورچه ها ، با كار و تلاش و اطاعت از رهبر خود مشغول انجام وظيفه بودند .
بله دوست خوبم ، همان گونه كه در داستان هاي قبلي گفته شد حضرت سليمان از پيامبران بزرگ خداوند بود كه خداي مهربان قدرت صحبت كردن با حيوانات را به ايشان عطا فرموده بود .
سپاهيان بزرگ حضرت سليمان كه از جن ها و انسان ها و پرندگان تشكيل شده بودند با نظم و ترتيب مخصوص حركت مي‌كردند و سرزمين‌هاي زيادي را پشت سر مي‌گذاشتند .
وقتي در حال حركت ، به سرزمين مورچه ها رسيدند ، مورچه‌اي فرياد كشيد : « اي مورچه ها ، به خانه‌هاي خود فرار كنيد تا سليمان و سربازانش از ( روي حواس پرتي ) شما را پايمال نكنند » . مورچه ها هم كار خود را رها كرده و با عجله به خانه هايشان رفتند . امّا آن مورچه در جايش ماند .
حضرت سليمان كه صداي مورچه را شنيدند ، لبخندي زده و گفتند : « پروردگارا ، كمكم كن تا از نعمتي كه به من و پدر و مادرم داده‌اي سپاسگزاري كنم و كارهاي خوبي را انجام دهم كه تو دوست مي‌داري ».
دوست عزيز ، آيا مي داني چرا حضرت سليمان پس از شنيدن صداي مورچه لبخند زد و اين جمله را به خدا گفت ؟
لبخند حضرت سليمان به خاطر تعجبي بود كه از اين سخن مورچه كرد . آخر سليمان پيامبر هيچ وقت به كسي ( حتي موجودات كوچك ) ظلم نمي‌كند و صحبتي كه با خدا كرد به خاطر آن بود كه از شنيدن و فهميدن صداي مورچه ها از خدا تشكر كند و معلوم مي‌شود براي او حكومت دنيا مهم نيست ، بلكه كارهايي كه خدا مي‌پسندد مهم است .و حالا كافران و افراد شكاك بعد از پی بردن به این قضیه كه علم آن را ثابت كرده چگونه می توانند در مورد معجزه بودن قرآن كریم شك كنند. این حقایق بیش از هزار سال پیش در قرآن آمده است.
خدایی جز تو نیست، تو منزهی و من گمراه بودم.

از مورچه ها بیاموز
            مورچه‌ها 50 برابر وزن خود، بار حمل می‌کند . سراسر زندگی مورچه‌ها در تلاش سپری می‌شود. آنها موجوداتی باهوش، سخت‌کوش، جنگجو، با مسوولیت و فداکار برای گروهشان هستند. شما چطور؟
مثلاً همین مورچه‌های کوچک و ریز را در نظر بگیرید. آیا باور می‌کنید که این موجودات کوچک می‌توانند به ما یاد بدهند که چطور باید زندگی فعال، پرشور، با مسئولیت و... داشته باشیم؟
با توجه به رفتار مورچه‌ها می‌توان چهار درس مهم عمر خود را برای داشتن یک زندگی ایده‌ال را یاد گرفت. قبل از هر چیز چند نکته جالب در خصوص آخرین یافته‌های محققان زیست‌شناس در باره زندگی و حیات مورچه‌ها را به آگاهی شما می‌رسانیم؛
جالب است بدانید که شیوه زندگی مورچه‌ها از هرگونه‌ی که باشند، تقریبا مشابه است. همه آنها، چه مورچه‌های سرباز یا کارگر در خدمت جامعه و بقای گروه خود هستند.
- مورچه ها از حس تعاون و همکاری برخوردار بوده و برای بقای گروه خود دست به هر گونه فداکاری می زنند.
- مورچه ها برای دفاع از لانه خود از هیچ دشمنی، هر اندازه هم که بزرگ باشد، نمی ترسند. آنها با محاصره کردن دشمن و گاز گرفتن اعضای بدن او که به مراتب بزرگتر از آنها است، او را بی حرکت می‌کنند.
- مورچه‌های بسیار کوچک گاهی قطعاتی که 50 برابر وزن خود را دارند، حمل می‌کنند. این در مقیاس انسانی با بلند کردن وزن 2.5 تنی برابری می‌کند.
- یافته‌های جدید نشان می‌دهند که مورچه‌های کارگر همزمان با افزایش سن خود، شغل خود را نیز عوض می‌کنند!
با این توصیف‌ها انسان‌ها از مورچه‌ها چه مواردی را یاد گرفته یا چه چیز‌هایی باید یاد بگیرد؟
اول اینکه بدانید؛ مورچه‌ها هیچوقت تسلیم نمی‌شوند. آیا تا به حال به مورچه‌ها نگاه کرده‌اید؟ آیا دیده‌اید، آنها چگونه به دنبال راهی برای رد شدن از موانع هستند؟ کافی است، امتحان کنید، انگشتتان را بر سر راه یک مورچه قرار دهید یا به آرامی روی او بگذارید.
ببینید چگونه مدام به دنبال راهی برای عبور از انگشت شما خواهد بود. هیچوقت یک‌جا قرار نگرفته و گیج نمی‌شود. هیچوقت دست از تلاش بر نمی‌دارد و عقب نمی‌شیند.
انسانها باید یاد بگیریند که اینگونه رفتار کنند. چرا که همیشه موانعی در زندگی ما وجود دارند. که ما را به چالش می‌کشانند. و این ما هستیم که باید دست از تلاش برنداشته و به دنبال راه‌های جایگزین و مختلف برای رسیدن به اهدافمان باشیم.
دوم اینکه؛ مورچه‌ها همه تابستان به فکر زمستان هستند و برای زمستان خود آذوقه و وسایل رفاهی جمع می‌کنند. آنهامی‌دانند که اوقات خوش، تابستانی برای همیشه پایدار نیست و بالاخره زمستان خواهد آمد... این آموزه‌ای دیگری برای انسان است.
انسان نیز باید بداند لحظه‌های خوش زندگی او ابدی و جاودانه نیستند و لحظه‌های ناخوشی و سختی هم در راه است. او باید برای این لحظه‌ها هم خود را آماده و قوی کرده باشد.
انسان باید با دیگران مهربان و با گذشت رفتار کند. او باید برای روزهای سخت پس‌انداز کند و به فکر آینده باشد. فراموش نکنید که اوقات خوش زندگی همیشه نیستند اما انسان‌های خوب و خوبی‌های انسانها همیشه ماندگار هستند.
سوم اینکه؛ مورچه‌ها همه زمستان به فکر آمدن تابستان هستند. آنها می‌دانند که سرمای طاقت فرسای زمستان همیشگی نیست و بالاخره تابستان فرا خواهد رسید. آنها با تابش اولین اشعه‌های خورشید تابستان، بیرون آمده و شروع به کار، تلاش و تفریح می‌کنند.
و تو ای انسان، یاد بگیر وقتی ناراحت و افسرده هستی یا وقتی فکر می‌کنی که مشکلات دنیا یا زمستانت تمامی ندارند و... به خودت بگویی این نیز بگذرد... و چون مورچه‌ها با اولین اشعه و بارقه امید از پیله "خود ساخته" خارج شوی و شروع به کار و فعالیت کنی. مثبت اندیشی یک نکته اساسی در زندگی انسان است.
چهارم اینکه؛ مورچه‌ها با تمام توانشان کار می‌کنند. یعنی هر چقدر که بتوانند برای زمستانشان آذوقه جمع می‌کنند. نه حرص می‌زنند، نه سستی و کاهلی پیشه می‌کنند.
آنها الگوی خیلی خوبی برای کار هستند. شما هم چون این موجودات ریز، همه آنچه که در توان دارید را به کار گیرید، غر نزنید، شکایت نکنید، از زیر کار در نروید، مقایسه نکنید و... به اطرافتان نگاه کنید، افراد بسیاری را می‌بینید که با تمام توانشان زحمت کشیده و می‌کشند تا موفق شوند.

سیستم ارتباطی و دفاعی مورچه ها در قرآن

          مورچه ها جزو شگفت انگیز ترین مخلوقات خداوند هستند که بصورت اجتماعی زندگی می کنند و دارای زندگی بسیار پیچیده اجتماعی هستند همچنین مورچه ها می توانند از طریق علائم شیمیایی به اسم فرمون با همدیگر در ارتباط باشند.

خانم Wadea Omrany این موضوع را کشف کرده است که وقتی مورچه ها در خطر باشند از طریق علائمی همدیگر را از خطر آگاه می کنند مثلا وقتی مورچه ای از خطر آگاه می شود با استفاده از علائم شیمیایی بنام فرمون همه مورچه هار را از خطر آگاه می کند.این اخطار معمولا از طریق علائم شیمایی انجام می شود و مثلا وقتی لانه مورچه ها مورد حمله قرار می گیرد سایر مورچه ها به وسیله مورچه ای که خطر را احساس کرده است آگاه می شود.

همچنین امروزه مطالعات دانشمندان دانشگاه آریزونا نشان می دهد که مورچه ها موجودات بسیار اجتماعی هستند و تصمیمات بزرگ را دسته جمعی می گیرند.

در سوره نمل آیه 18 به خاصیت مورچه ها اشاره شده است:

حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِی النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ یَا أَیُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاکِنَکُمْ لَا یَحْطِمَنَّکُمْ سُلَیْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ﴿۱۸﴾

تا آنگاه که به وادى مورچگان رسیدند مورچه ‏اى [به زبان خویش] گفت اى مورچگان به خانه‏هایتان داخل شوید مبادا سلیمان و سپاهیانش ندیده و ندانسته شما را پایمال کنند (۱۸)

قرآن به خوبی در این آیه به این موضوع اشاره می کند که مورچه ای با زبان خود مورچه ها به سایر مورچه ها اعلام خطر می کند و مورچه ها بطور دسته جمعی از خطر فرار می کنند.

نتیجه گیری

همه ما سعی می‌کنیم که از افراد بزرگ درس زندگی بگیریم و دوست داریم رمز و راز موفقیت آنها را بدانیم. اما فراموش می‌کنیم که گاهی بزرگ‌ترین درس‌های زندگی از کوچک‌ترین موجودات در زندگی گرفته می‌شوند.

همانطور که مورچه‌ها 50 برابر وزن خود، بار حمل می‌کند، انسان نیز می‌تواند، اینگونه رفتار کند. انسان می‌تواند بار سختی‌ها و ناراحتی‌ها را هرچند بسیار با خود حمل کرده، تحمل و مدیریت کند.
حال اگر روزی، خدایی نکرده، چیزی سبب ناراحتی شما شد و تصور کردید که قادر به تحمل آن نیستید، کافی است تنها یک لحظه چشم‌های خود را بسته و به آن مورچه ریز و کوچک داستان حکیمانه ما فکر کنید.

از آنچه بیان شد مشخص شد که قرآن معجزه‌ای است برای تمامی اعصار و برای تمامی ملتها و بنابراین، این کتاب مقدس از جانب خدا نازل گشته است. همچنین با مشخص شدن اعجاز قرآن، صدق ادعای نبوت پیامبر اسلام آشکار می‌گردد. بنابراین امروزه تمامی انسانها می‌توانند با تحقیق و بررسی در خصوص این کتاب و مشاهده اعجاز آن، به نبوت پیامبر اسلام و حقانیت آیین او پی ببرند.

مجموعه: درمان با ورزش

حرکات اصلاحی گودی کمر+ تصاویر
برای کاهش انحنا یا قوس کمر ( لوردوز )، تقویت عضلات ناحیه شکم و ایجاد انعطاف پذیری در عضلات اطراف لگن و باسن، ورزش ها یا حرکات درمانی ویژه ای نیاز است.
1-مانند شکل زیر فرد به حالت چهار دست و پا روی زمین قرار می گیرد و با انقباض عضلات شکم سعی می کند گودی کمر را از بین ببرد، در این حالت سر را به سمت پایین می برد.

 2-بر عکس حالت قبل فرد، سر  و کمر را به حالت اولیه بر می گردد.

3- فرد مطابق شکل در حالی که به پشت خوابیده، با آرامی یکی از پاها را بالا آورده سپس پا را با آرامی پایین آورده و حرکت را با پای مخالف نیز انجام دهد.

4- فرد به پشت خوابیده  و زانوی خود را خم  کرده و در حالی که دستها از روی زمین بلند نمی شود ،آنها را به سمت پاشنه پاها کشیده و به مدت 3 ثانیه در همان حالت می ماند در این تمرین عضله شکم به خوبی منقبض می شود و تمرین بسیار خوبی برای تقویت عضلات شکم است.

5- این حرکت مانند تمرین قبلی است با این تفاوت که دستها روی زانو قرار گیرد  در این تمرین تا حدی از زمین بلند شوید که فشار روی عضلات شکم را احساس کنید.

 6- انجام حرکت درازو نشست

 
* دو حرکت کششی مفید

 
 ورزش های ویلیامز برای گودی کمر:
 ویلیامز اعتقاد دارد که علت عمده بروز کمر درد، بر هم خوردن انحنای طبیعی ستون فقرات است. به بیان دیگر وی اعتقاد دارد که در اثر علل و عوامل مختلفی از جمله ضعف عضلات جداره شکم، میزان انحنا یا قوس ناحیه کمر افزایش پیدا می کند و همین عامل موجب بروز درد کمر می شود.

همین  طور ویلیامز اعتقاد دارد که در اثر ضعف عضلات سرینی یا عدم انعطاف پذیری در عضلات اطراف لگن و ران به ویژه عضلات پشت ران ( عضلات همسترینگ ) شخص در هنگام فعالیت یا کار از الگوی صحیح استفاده نمی کند و همین عامل موجب مختل شدن حرکات مفاصل بین لگن و ناحیه کمر می شود و در نتیجه باعث بروز درد کمر می شود. بنابراین ویلیامز برای کاهش انحنا یا قوس کمر ( لوردوز )، تقویت عضلات ناحیه شکم و ایجاد انعطاف پذیری در عضلات اطراف لگن و باسن، ورزش ها یا حرکات درمانی ویژه ای طرح نمود که همانطور که اشاره شد، اصطلاحاً به آن ورزش ها یا نرمش های ( ویلیامز ) می گویند.

 تشریح ورزش های ویلیامز:
حرکت اول:
 فرد در حالی که به حالت راحت دراز کشیده و زانوهایش خم است، سعی می کند ضمن منقبض کردن عضلات شکم، لگن خود را کمی بلند نماید،هدف از انجام ورزش اول ویلیامز، تقویت عضلات باسن و کاهش انحنا یا لوردوز کمر است.

حرکت دوم :
 فرد در حالی که خوابیده و زانوهایش کمی خم است، سعی می کند با دستهای کشیده به حالت نشسته در آید.هدف از انجام ورزش دوم ویلیامز ، تقویت عضلات شکم و کاهش انحنا یا لوردوز کمر است.

حرکت سوم :
 فرد در حالت خوابیده، سعی می کند زانوهای خود را تا آنجا که می تواند به طرف سینه حرکت دهد،هدف از انجام ورزش سوم ویلیامز، ایجاد کشش و انعطاف پذیری در عضلات و عناصر اطراف ستون فقرات است.

حرکت چهارم :
 فرد در حالی که نشسته است، سعی می کند به طور ملایم دستهایش را به مچ پا برساند،هدف از انجام ورزش چهارم ویلیامز، ایجاد کشش و انعطاف پذیری در عضلات پشت ران ( عضلات همسترینگ) است.

حرکت پنجم :
فرد در حالی که در حالت استارت دو میدانی قرار گرفته است، سعی می کند با متمایل شدن به سمت جلو بر روی پای عقب خود فشار وارد کند.در مرحله بعد ضمن عوض کردن پاها، همین حرکت را برای پای دیگر انجام می دهد.هدف از انجام ورزش پنجم ویلیامز، کاهش انحنا یا قوس کمر است.

حرکت ششم :
فرد در حالی که کنار دیوار ایستاده است، سعی می کند بنشیند. در ضمن ممکن است این تمرین را با استفاده از یک صندلی انجام داد، یعنی فرد در کنار صندلی قرار میگیرد و به جای اینکه بر روی زمین بنشیند، بر روی صندلی می نشیند. هدف از انجام ورزش ششم ویلیامز، تقویت عضله چهارسر رانی است. همینطور در این تمرین عضلات سرینی تقویت می شوند.

 چند پیشنهاد ساده برای پیشگیری و کاهش گودی کمر
 درست خوابیدن
 در زمان نشستن، کف پا را صاف بر روی زمین قرار دهید، صندلی خود را تنظیم کنید و در صورت نیاز از یک بالشتک کوچک برای پُر کردن فضای خالی پشت کمرتان استفاده کنید.
 وقتی ایستاده اید، یک پا را مستقیم روی زمین و دیگری را روی یک پله، چهار پایه و یا هر چیز مشابه، در سطحی کمی بالاتر از پای دیگر قرار دهید. این کار حمایت کمرتان را افزایش خواهد داد.
 درست خوابیدن بهترین حالت برای خوابیدن، وضعیت صورت و شکم رو به بالا است، در حالی که بالشی زیر زانوها قرار گیرد، اما در صورتی که تمایل دارید بر روی شکم بخوابید حتما بالشی زیر شکم خود قرار دهید.

 
توجه داشته باشید که پوشیدن کفش پاشنه بلندموجب افزایش گودی کمرتان خواهند شد.
 از تقویت عضلات شکم، باسن و کمر غافل نباشید.قوس کمر تا بیش از ۹۰درصد با شنا کردن بهبود می‌یابد.
منبع:blog

سنجش واندازه گیری در تربیت بدنی،مهر 1391

محمد قیومی.

 فصل اول:تعریف مفاهیم واصطلاحات حوزه ارزشیابی در تربیت بدنی.

مقدمه: تربیت بدنی در مقایسه با بسیاری از علوم معاصر،علمی نوپا بشمار می آید.بسیاری ازصاحبنظران تربیت بدنی را علم مرکب می دانند،یعنی علمی که با استفاده از علوم متاخرنسج گرفته است.فیزیولوژی ورزشی از ازعلوم پزشکی،روانشناسی ورزشی از روانشناسی وجامعه شناسی از علوم اجتماعی و..سنجش هم از حوزه علوم تربیتی  وعلوم انسانی و روانشناسی وارد این علم شده است.باید توجه داشت که صفات مورد اندازه گیری در حوزه روان شناختی بیشتر دارای ماهیت کیفی است،شخصیت،افسردگی،استرس،اضطراب وخودپنداره و...ماهیتا صفات کیفی محسوب می شوند.اما درتربیت بدنی متغیر های زیادی مورد اندازه گیری قرامی گیرند.برخی از آن ها دارای ماهیت کمی است.مانند،طول،عرض،ارتفاع،سرعت،شتاب و...برخی نیز صفاتی است که ماهیت کیفی دارد،مانندسبک های مدیریتی،میزان تحصیلات،هوش هیجانی،خودپنداره و...بایددر انتقال این علوم به حوزه تربیت بدنی وکاربردی نمودن آن به،تفاوت بین حوزه تربیت بدنی با علوم دیگر توجه نمود.

تاریخچه : مبدا دقيقي را براي شروع فعاليت هايي مانند،سنجش،اندازه گيري،وارزشيابي نمي توان تعيين كرد اما به نظر ميرسدقدمت برخی از این واژه ها با تعاریف مشخص آن را ميتوان،با قدمت پیدایش انسان در روی این کره خاکی،برابرتلقی نمود.انسان اولیه هم دائم در حال اندازه گیری حیواناتی بوده که قصد شکار آن هارا داشته.وضع موجود را ارزیابی میکرده تا تصمیم بگیرد.چیزی را با معیار هایی که قبلا تجربه کرده می سنجیده.اما بطور قطع ابزار های دقیقی برای این امر نداشته،وبیشتربرمشاهدات خودبرای جمع آوری اطلاعات متکی بوده است.بنابراین برخی از این واژه ها به اندازه تاريخ زندگي انسان قدمت دارد. با مراجعه به كتب قديمي مي توان نمونه هاي متعددي را از تمايل انسان به طبقه بندي افراد از روي خصوصيات آنها ،به منظور مقايسه با يكديگر وانتخاب آنها بر حسب استعدادهاي خاص ،پيدا كرد.در تورات ،كتاب آسماني يهوديان ،وقتي يهوه([1])به ‍‍ژدئون([2])،در مورد انتخاب جنگجويان الهام ميدهد چنين ميگويد :"براي سركوبي دشمنان فقط سربازاني را برگزين كه بتوانند ،بدون خم كردن زانو،از چشمه آب بنوشند"هرودوت مورخ يوناني نيزبه اهميت قدرت ونيروي بدني جنگاوران در نبرد هاي مختلف اشاره كرده است.دربرجسته ترين اثر حماسي ايران"شاهنامه" فردوسي به دفعات از واژه آزمايش، آزمودن واندازه گيري استفاده نموده است.  

     كنون من تورا آزمايش كنم                 يكي سوي رزمت گرايش كنم. ·  

به جنگ آنكه سست آيداز آزمون         ورا نام بفكن زديوان  برون ·  

   يكي كار پيش آمد اكنون شگفت          كه از دانش اندازه نتوان گرفت.  

در شاهنامه آمده است كه آرش كمانگير تيري را پرتاب كرد كه مرز ايران وتوران رامشخص نمود. براي آغاز سنجش واندازه گيري در ورزش وفعاليت هاي ورزشي نيزتاريخ دقيقي را نمي توان تعين كرد امابه نظر ميرسد،برگزاري مسابقات المپيك در يونان باستان را ميتوان مبدا قابل قبولي براي فعاليت هاي ياد شده به شمار آورد.   در يونان قديم ،آزمايشهاي متعددي در زمينه ورزش وبازيها وجود داشته است .درروم نيز نظير اين نوع آزمايشها انجام ميگرفته است.روايت شده است كه اشراف زادگان،ازنظر اجتماعي ،موقعي به سن بلوغ مي رسيدند كه مي توانستتد قوانين رومي را،كه بر روي يكي از سنگهاي ميدان رم نقش بسته بود ، بخوانند و بفهمند. شاگردان اصناف قرون وسطي مي بايستي به آزمايشهاي متعددي تن ميدانند تا در شغل خود استاد كار شوند. دانشجويان همان دوره مجبور بودند امتحاناتي راپشت سر بگذرانند تا از دانشگاهها فارغ التحصيل شوند. نمونه هاي بسياري را مي توان ذكر كرد كه نشان مي دهند روشهاي جديد گزينش افراد تاريخچه بسيار قديمي دارد.در ایران مستندات موجود نشان می دهد که دکترعلی محمدامیرتاش ، دکترمهدی نمازی زاده،دکتر مجید کاشف و...درزمره پیشگامان علم سنجش واندازه گیری در تربیت بدنی هستند.حتی به درستی،دکتر کاشف ازدکترامیرتاش،به عنوان پدر این علم در ایران نام می برد ویژه (تاریخچه ناقص است وادامه دارد)

اندازه گیری:[3] اگر بتوانيد آنچه را كه در باره اش صحبت مي كنيد،اندازه بگيريد وآن را به صورت كمي بيان كنيد، مي توانيد مدعي باشيد كه در باره آن چيزي ميدانيد ،وگرنه دانش شما در باره آن اندك ونارسا است.لرد كلوين([4] ) واژه اندازه گیری تعاریف متعددی دارد. نانالی[5]می گوید:اندازه گیری از قواعدی تشکیل شده که برای نسبت دادن اعدادبه انسان ویا اشیابه کارمی رود،به گونه ای که صفاتی از آن افرادیا اشیا را به صورت کمیت نشان دهد.منظوراز"قواعد"آن است که روش های نسبت دادن به یک صفت باید هدفمندونظام مند باشد.در بعضی موارد قواعدبسیاربدیهی وروشن است ونیاز به توضیح مفصل ندارد،مانند استفاده ازقدسنج برای اندازه گیری قدافراد.اماقواعد اندازه گیری ویژگی ها وصفات روانی وبرخی از متغیر های آموزشی ممکن است چندان روشن نبوده ونیاز به توضیح زیادی داشته باشد.به مثال زیر برای توضیح"قواعد"دراندازه گیری توجه کنید. درآزمون پرش طول،هرفردحق داردسه بار پرش کند ودر نهایت بهترین نتیجه به عنوان رکورد وی ثبت خواهد شد. بر اساس یک قاعده مشخص،در نحوه اندازه گیری"مدرک تحصیلی"به سنوات تحصیل فرد توجه شده است.بنابراین،به فرد بی سواد نمره صفرداده خواهد شد،به دارنده مدرک دوره پنج ساله ابتدایی نمره پنج تعلق می گیردوفردی که داری مدرک پایان تحصیلات دوره راهنمایی است نمره هشت راخواهد گرفت واگر فردی گواهی دوره دبیرستان به انضمام دوره پیش دانشگاهی را ارائه کند.نمره دوازده را کسب می کند.(12=1+3+3+5) اندازه گیری عبارت است از اختصاص دادن اعدادبه مقادیرمختلفی ازصفات برحسب قواعد معین که صحت آن ها را می توان از راه آزمایش بررسی کرد.[6]   با توجه به تعاریف بالا ودر یک جمع بندی کلی می توان گفت: "اندازه گیری یکی از روش های جمع آوری اطلاعات جهت تحقق ارزشیابی است و فرآیندی است برای تعیین مقدارعددی کمیت هایی مانندسرعت،شتاب،طول و...ویا اندازه عددی اشیاء،افراد،صفات و وقایع و..." بعضی از ویژگی ها وخصایص دارای ماهیت کمی است وفقط باید مقدارعددی آن رابا اندازه گیری دقیق تعیین نمود.به عنوان مثال مقدارعددی کمیت هایی مانند سرعت، شتاب، طول،عرض،ارتفاع،زمان و...را استفاده از ابزار معتبرو با اندازه گیری دقیق،می توان تعیین نمود. برخی از صفات مانند،درد،اضطراب،شادابی و... دارای ماهیت کیفی است اما می توان با روشی نظامند و هدفمندیک مقدار عددی معین را به صفات تخصیص داد. در برخی از علوم مانند ادبیات استفاده از واژه هایی مانندانسان بلندقد،کوتاه قد،چاق ویا لاغر می تواند برای توصیف صفت فرد مورد نظر بکار رود،اما در تربیت بدنی استفاده از این واژه ها فقط زمانی گویا است که ابتدا مقدار عددی وزن یا قد فرد موردنظربا اندازه گیری دقیق تعین گردد.باید توجه داشت که یک کلیت مانندانسان قابل اندازه گیری نیست.ابتدا بایدکمیت یا کیفیت هایی از وی را تعریف نمود،و بعد ازتهیه ابزار لازم هر کمیت یا کیفیت را جداگانه مورد اندازه گیری قرارداد وبا مقیاس و واحد معین ثبت نمود.برای اندازه گیری ورزش هایی مانند فوتبال،والیبال،تکواندو و...نیزابتدا بایدهر ورزش به خرده مهارت تقسیم شده وخرده مهارت ها اندازه گیری شود.

کیفیت های ضروری در اندازه گیری: دونوع کیفیت مطلوب در اندازه گیری بایدمدنظر باشد. الف:در فرآیند اندازه گیری همان متغیر،صفت ویا ویژگی مورد نظر اندازه گیری شود.(مربوط بودن اندازه گیری) ب:دقیق بودن داده ها(اعداد)حاصل از اندازه گیری. مراحل اساسی اندازه گیری: هدف اندازه گیری جمع آوری اطلاعات مناسب ودقیق درباره شئی یا فردمعین ودرواقع تعیین اندازه عددی ازیک متغیراست[7].

برای تحقق این امر باید سه مرحله اساسی را در نظرگرفت.

1 -    تعریف متغیرمورد اندازه گیری اگردرصدد اندازه گیری ویژگی قدرت باشید،ابتدا باید مشخص کنید که قدرت مورد نظر شماکدام یک از انواع قدرت است وتعریف آن چیست.شاید در برخی موارد این امر چندان دشوار نباشد،اما درمورد برخی متغیر ها ارائه یک تعریف دقیق،به دلیل فقدان وحدت نظر دربین متخصصان وصاحبنظران،چندان هم ساده نیست.مثلااگربخواهیم هوش را در ورزش ومثلادر یادگیری تکنیک تعریف کنیم،ازچه تعریفی از هوش استفاده می کنیم؟آیا هوش هیجانی همان هوشی است که موردنظر ما است؟صفاتی مانندشایستگی،خوش خلقی،صبوری و...را چگونه بایدتعریف نمود؟بهرتقدیراین اولین گام درفرآیند اندازه گیری است واگربه درستی صورت نگیرد.داده های جمع آوری شده با ابهام مواجه می شود.

2 -    ابزارمورد نیاز برای اندازه گیری دومین گام در اندازه گیر یک متغیر مشخص نمودن ابزارمورد نیاز برای اندازه گیری آن است. در تربیت بدنی از ابزار هایی متنوعی برای اندازه گیری استفاده می شود.ازابزارهای ساده مانند متر یا زمان سنج،تاابزارهای پیچیده تر مانندترید میل و...)برای اندازه گیری متغیرهای فیزیکی.دربسیاری موارداز جمله در اندازه گیری ویژگی های روان شناختی،برای جمع آوری اطلاعات مورد نیازازپرسشنامه به عنوان ابزارجمع آوری اطلاعات استفاده می شود.کلیه ابزارهای اندازه گیری باید دارای ویژگی هایی مانندپایایی وروایی باشند.این ویژگی ها در فصل... مورد بحث قرارمی گیرند.

3 -    تعیین مقیاس و واحد اندازه گیری. بدیهی است که نتیجه اندازه گیر باید به صورت کمیت یا عدد بیان شود.به این دلیل متغیر یا خصیصه مورداندازه گیری بایداندازه پذیر بوده وقابل ارائه به صورت عددباشد،تا نشان دهد چه مقدار از ویژگی مورد نظردرفردیاشئی وجود دارد.در اندازه گیری یک دواستقامت دونوع مقیاس ودو نوع واحد می توان قائل شد.اگر مسافت ثابت در نظر گرفته شود،می توان ازمقیاس زمان و واحدهای،دقیقه،ثانیه وصدم ثانیه برای تعیین اندازه عددی یارکورد افراد استفاده نمود.درصورتی که زمان برای شرکت کنندگان ثابت درنظر گرفته شود،می توان از مقیاس طول و واحد متر،وسانتیمتربرای ثبت رکوردمسافت طی شده،بهره گرفت.در برخی اندازه گیری هامانند دراز ونشست،از دو مقیاس ودو واحد متفاوت استفاده می شود،طول زمان آزمون که به ثانیه اندازه گیری می شودوتعدادحرکات که با شمارش حرکات آزمودنی مشخص خواهد شد.تعیین واحد در اندازه گیری ویژگی های روان شناختی قدری دشوارتر است ودر برخی موارد می تواندحتی  موجب تردید وابهام شود.

مقیاس های اندازه گیری:

صاحبنظران مقیاس های اندازه گیری را به چهاربخش تقسیم می کنند.

مقیاس اسمی[8]،مقیاس ترتیبی[9]،مقیاس فاصله ای[10] ومقیاس نسبتی[11]. 

 برای درک بهتر مقیاس های اندازه گیری ابتدا ویژگی های عدد را مرورمی کنیم.

هرعدد سه ویژگی دارد،هویت،ترتیب وقابلیت انجام اعمال ریاضی.

به عنوان مثال ما شکل یا هویت این عدد8 را می شناسیم وآن را به عنوان عددهشت معرفی می کنیم.عدد8 ماهیتا دارای ترتیب است.عدد7قبل از آن وعدد9بعد از آن قرارمی گیرد.حال می توان اعداد9،8،7رابایکدیگرجمع کرده وبر3تقسیم نمود تا میانگین آن اعداد به دست آید.

الف: مقیاس اسمی: 

 مقیاس اسمی مقیاسی است که درآن فقط از هویت یا شکل عدداستفاده شده ودو ویژگی دیگر یعنی ترتیب و قابلیت انجام اعمال ریاضی آن ناددیده گرفته می شود.درمقیاس اسمی از عدد به عنوان کدیا شناسه استفاده می شود.مثلادرآزمون ورودی دانشگاه برای تعیین جنسیت،کد1معرف جنسیت زن است وکد2معرف جنسیت مرد.شماره تلفن،شماره ملی،شماره حساب بانکی،شماره شناسنامه و...نمونه دیگری ازاعدادی است که فقط از شکل یا هویت آن ها استفاده شده است.ترتیب این شماره ها اهمیتی ندارد وانجام اعمال ریاضی روی آن ها نیزحاصلی نخواهد داشت.فقط از شاخص آماری مدیانما(Mo)برای نشان دادن فراوانی برخی از متغیرهای مورد مطالعه درمقیاس اسمی استفاده می شود. 

  مقیاس ترتیبی:  

درمقیاس ترتیبی از دو ویژگی هویت وترتیب اعداداستفاده می شود،واز ویژگی سوم یعنی قابلیت انجام اعمال ریاضی درآن صرفنظرمی شود.به عنوان مثال برای رسیدن به آدرس،خیابان سوم کوچه دوم پلاک یک،بایدضمن توجه به هویت اعداد،ترتیب آن ها رارعایت نمود. مقام های اول دوم وسوم در ورزش،نیزدراین مقیاس جای می گیرد. بدیهی که انجام اعمال ریاضی روی این اعداد،بی فایده بوده وکاربردی ندارد.بسیاری ازپاسخ های آزمون های روان شناختی در این مقیاس اندازه گیری قرار می گیرد.درآزمون های روان شناختی معمولا در این مقیاس ازشاخص آماری،میانه(Md)وآزمون های ناپارامتریک برای تحلیل داده ها استفاده می شود[12].

 مقیاس فاصله ای: 

در این مقیاس از هرسه ویژگی عدد ،هویت،ترتیب وقابلیت انجام اعمال ریاضی، استفاده می شود.این مقیاس صفرمطلق نداردوصفردراین مقیاس به صورت قرادادی مشخص می شود.مانندنمرات نظام آموزشی،این نمرات علاوه برهویت وترتیب قابلیت انجام اعمال ریاضی را نیز دارند،میانگین فارغ التحصلی دانش آموزان یا دانشجویان ملاک معتبری است که در بعضی موارد برای اعطای امتیاز های خاص،مورد استنادقرارمی گیرد.نمرات نظام آموزشی صفرمطلق ندارد،به این معنی که کسب نمره صفردردرس املا به معنی هیچ ندانستن تلقی نمی شود،بلکه بر اساس قرادادهای موجود،دانش آموزی که درنوشتن املا 20غلط داشته باشد،صفرمی گیرد،حتی اگر50کلمه دیگرراصحیح نوشته باشد.وجودعددصفردر دماسنج ها نیزشکل دیگری ازاین مقیاس رانشان می دهد.بسیار از شاخص های آماری ازجمله،میانگین،انحراف استاندارد وآزمون های پارامتریک رامی توان برای تحلیل داده هایی که دراین مقیاس اندازه گیری شده اند،مورد استفاده قرار داد.

  مقیاس نسبتی:  

این مقیاس نیز از تمام ویژگی های سه گانه عدداستفاده می کند وعلاوه برآن صفرمطلق نیز دارد.کمیت هایی مانند،سرعت، شتاب،قدرت،وزن و...نمونه ای ازمتغیرهای کاربردی درتربیت بدنی است که دراین مقیاس اندازه گیری می شود.کلیه شاخص های وآزمون های پارامتریک آماری برای تجزیه وتحلیل داده های جمع آوری شده در این مقیاس،می توانند کاربرد داشته باشند.

 آزمون[13]:

 آزمون وسیله یا روشی نظامدار(سیستماتیک)برای اندازه گیری متغیرها مختلف کمی یا کیفی است. گرانلاند[14] و لین[15].درحوزه اندازه گیری ویژگی های روان شناختی آزمون می تواند هم ابزاراندازه گیری باشد وهم روش اندازه گیری،هرچند که کرونباخ،در تعریف آزمون می گوید،آزمون روشی است منظم وسیستماتیک برای مشاهده رفتارشخص وتوصیف آن به کمک مقیاس های کمی ویا طبقه ای[16] به عنوان مثال برای اندازه گیری خصیصه عزت نفس از آزمون ویژه عزت نفس استفاده می شود. اما درحوزه تربیت بدنی وبه ویژه دربخش اندازه گیری های فیزیکی،آزمون صرفا روشی است برای اندازه گیری یک خصیصه یا متغیر.به عنوان مثال آزمون دراز ونشست روشی است برای اندازه گیری استقامت عضلات ناحیه شکم.آزمون بارفیکس که استقامت عضلات کمربند شانه ای را اندازه می گیردبه روش اجرای این آزمون اطلاق می شود.ابزار مورداستفاده در این آزمون مستقل ازخودآزمون است.مثل نقش جعبه انعطاف پذیری در از آزمون انعطاف پذیری(Sit&Reach) آزمون مانند اندازه گیری نمی تواندیک متغیریا یک خصیصه رامستقیما گیری کند بلکه با روشی خاص وبه صورت غیر مستقیم استنباط کمی مشخصی از آن را نشان میدهد.به عنوان مثال،ترازو می تواند به صورت مستقیم وزن را اندازه گیری کند،اما آزمون انعطاف پذیری روشی است برای اندازه گیری خصیصه یا صفتی که اندازه گیری مستقیم وبدون واسطه آن میسرنیست.این امر در آزمون های روان شناختی ملموس تراست.شخصیت یا هوش را نیز نمی توان مستقیما اندازه گیری نمود،بلکه با اجرای آزمون های خاص،آزمون کننده از پاسخ آزمون دهنده، اندازه های این دوخصیصه را استنباط می کند.

سنجش[17]: اصطلاح دیگری است که تا حدی به اندازه گیری وآزمون نزدیک است.سنجش مفهوم گسترده تری ازاندازه گیری و آزمون دارد.نیتکو[18]معتقد است سنجش یک اصطلاح کلی است وبه صورت فرآیندی تعریف می شود که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز جهت تصمیم در باره دانش آموزان،برنامه های درسی وسیاست های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.اگن[19]وکاوچاک[20]سنجش کلاسی را به عنوان"تمامی فرآیند های مورد نیاز برای تصمیم گیری در باره ویژگی یا خصیصه مورد اندازه گیری،تعریف کرده اند.سالویا[21]و یسل دایک[22] می گویندسنجش تنها به جمع آوری داده ها یا اطلاعات خلاصه نمی شود،بلکه به جمع آوری داده ها همراه بامنظور یاهدفی خاص گفته می شود.سنجش فرآیندی است که طی آن،اعداد یا رکوردهای خام حاصل از اندازه گیری وآزمون،درمقایسه با یک مرجع معتبرتفسیرمی شوند.بنا براین سنجش فراتراز جمع آوری اطلاعات است،سنجش زمانی انجام می شود که بخواهیم نمرات یا رکورد های خام حاصل از اندازه گیری را معنی دار کنیم.به عنوان مثال شخصی در آزمون دو استقامت یک مایل را درمدت 8دقیقه طی نموده است،قضاوت این رکورد زمانی میسر است که آن را بایک معیاریا مرجع قابل قبول مانند هنجارهمان کروه سنی وهمان جنسیت مقایسه نموده وجایگاه وی را در مقایسه با گروه همگن بسنجیم.در این صورت جایگاه این رکورد مشخص شده وقضاوت درباره آن میسر می شود.تفاوت دیگرمیان سنجش،اندازه گیری وآزمون این است که اندازه گیری وآزمون عموما با کمیت سروکاردارند،درحالیکه نتیجه سنجش الزاما به کمیت منحصر نمی شود.به عبارت دیگر،زمانی که اندازه گیری یا آزمون انجام می شود،نتیجه به صورت عدد ورقم نشان داده می شود،اما نتیجه سنجش می تواند به صورت غیرکمی ارائه شود.درمثال فوق ازمقایسه رکورد فرد با یک مرجع معتبر می توان در موردکیفیت استقامت قلبی- تنفسی وی اظهارنظر کیفی نمود.

ارزیابی[23]: برخی از متخصصان وصاحبنظران حوزه ارزشیابی آموزشی و روانشناسی واژه ارزیابی را مترادف با ارزشیابی تلقی می کنند[24].اما بنظر می رسد در تربیت بدنی این دو واژه از برخی جهات با برخی علوم دیگرتفاوت دارد. ازواژه ارزیابی برحسب کاربرد آن تعاریف مختلفی می شود.درمحاکم قضائی ارزیابی عبارت است از کسب نظر یک ارزیاب خبره متخصص ومعتمد،برای اعلام نظر دریک وسیله یا شئی مورد اختلاف طرفین دعوی.مثلا درمورد بهای یک خانه موردمناقشه.طبعا در این حالت انتظارمی رود داده های حاصل از ارزیابی دقیق بوده وبا واقعیت منطبق باشد.و زمینه را برای یک داوری مبتنی بر شواهد دقیق وارزشی را برای قاضی  فراهم سازد.  اما در ورزش ارزیابی تعریف دیگری دارد، ارزیابی در تربیت بدنی نوعی ارزشیابی است که برداده های مبتنی برگمان وتخمین استوار است. دوحریف درشروع مسابقه یکدیگر را ارزیابی می کنند وسعی دارنداطلاعاتی درموردرقیب کسب کنند.در ورزش کشتی،حریف راهل می دهندتا قدرت او را تخمین بزنندیا با تظاهر به زیر گیری سعی می کنند سرعت عکس العمل حریف را ارزیابی کنند.دربسکتبال،فوتبال،تنیس و... نیز به نوعی دیگر بازیکنان سعی می کنندنقاط ضعف وقوت تیم حریف راتیم حریف را بشناسند وبه نفع خود از آن استفاده کنند.طبعا در این حالت،جمع آوری اطلاعات باید درکوتاه ترین زمان ممکن وبدون استفاده از ابزاروصرفا بامشاهده وتخمین انجام شود.بدیهی است که اطلاعات جمع آوری شده در ارزیابی از دقت داده های حاصل از اندازه گیری،برخوردار نبوده وحتی گاهی اوقات این داده ها با واقعیت تطبیف نمی کند.دراین حالت اطلاعات حاصله از ارزیابی به تصمیم گیری صحیح منجرنخواهدشد. اصطلاح ارزیابی درتربیت بدنی در واقع نوعی ارزشیابی است که براساس اطلاعات جمع آوری شده نه چندان دقیق،منجر به داوری واخذ تصمیم می شود.بنا براین احتمال دارد با یک داوری ارزشی مبتنی بر شواهد دقیق فاصله داشته باشد.البته درتربیت بدنی ازروش هایی دیگری نیز برای ارزیابی برخی فاکتورهای جسمی استفاده می شود.مثلا استفاده از یک فرمول خاص برای تعیین ترکیب بدنی،یا تعیین نسبت بافت چربی به توده عضلانی،بدیهی است که دراین حالت،فرمول ها به ابزار تلقی می شود.وهرچه دقت آن ها بیشتر باشد،دقت ارزیابی متغیرهای موردنظر نیزبیشترخواهدبود.بهرتقدیردقت ارزیابی دراین روش ها بسیاربیشترازروش اول است.

  ارزشیابی[25]: واژه ارشیابی به معنی لغوی وبه طور ساده به تعیین ارزش هرچیزی گفته می شود.کرونباخ ارزشیابی راگرد آوری وکاربرد اطلاعات به منظوراخذ تصمیم در برنامه های آموزشی تعریف نموده است.بی بای[26]تعریف دیگری از ارزشیابی ارائه می دهد،او می گوید"ارزشیابی عبارت است از یک فرآیند نظامدار برای جمع آوری، تحلیل،وتفسیرشواهدی که منجربه داوری ارزشی می شود ودر نهایت به عمل می انجامد.ارزشیابی نشان می دهد که اهداف موردنظرتاچه حدمحقق شده است.باتعاریف بالامشخص مشود که ارزشیابی جامعیت بیشتری ازسایرتعاریف ارائه شده دارد.نتیجه حاصل از ارزشیابی با اتکا به داده های کمی،بایدکیفت موضوع مورد مطالعه رانیز مشخص نماید.نیتکو[27]کیفیت را در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی،به عنوان دانش،مهارت ها وتوانایی هایی که از دانش آموز پس ازآموزش انتظارمی رود تعریف کرده است.بدیهی است که تحقق داوری ارزشی زمانی میسر است که داده های کمی مورد استناد در ارزشیابی،به روش علمی ودقیق جمع آوری شود. مقایسه واژه های،اندازه گیری،آزمون،سنجش،ارزیابی وارزشیابی. ارزشیابی به عنوان"داوری ارزشی مبتنی بر شواهد دقیق علمی تعریف شده است،که کیفیت متغیریا موضوع مورد ارزشیابی را مشخص می کند.اطلاعات مورد نیازبرای ارزشیابی،به کمک اندازه گیری آزمون وسنجش فراهم می شود،بدیهی است صحت وجامعیت ارزشیابی،به دقت نحوه جمع آوری اطلاعات بستگی دارد.امادرتربیت بدنی ارزیابی،نوعی ارزشیابی سطحی مبتنی بر داده هایی است که اطمینان زیادی به دقت وصحت آن نیست،بنابراین نتایج حاصل از ارزشیابی از ارزیابی،قابل اعتمادتراست.  

  لزوم ارزشیابی در فرآیند یاددهی یادگیری:

درشیوه ناکارآمدسنتی موجودکه صرفا بر تدریس وشیوه معلم محور استوار است ودر بسیاری از مراکز آموزشی حتی در دانشگاه نیزجاری است،هدف ارزشیابی صرفا،داوری در باره یادگیرنده است،نتجه ارزشیابی بیشتر متکی بر نمره امتحان پایانی بوده وبراساس آن تعیین می شود که،آیا یادگیرنده می تواند به دوره یا کلاس بعدبرود؟دراین شیوه معلم وبرنامه،کامل وبی نقص در نظر گرفته می شوند وبی نیاز از ارزشیابی تلقی می شوند.بدیهی است که درچنین شیوه ای،درعدم تحقق اهداف آموزشی،صرفا یادگیرنده مقصر است.برون داد نظام موجودآموزشی نشان می دهد که شیوه موجود کارآئی قابل قبولی ندارد.ضرورت دارد با اتخاذ روش های نوین،فرآیند یاددهی یاد گیری وبه دنبال آن شیوه های ارزشیابی رانیز متحول نمود.نگاه نو به روش های یادگیری وارزشیابی در تبیت بدنی نیزاز این مقوله مثتثنی نیست.

انواع ارزشیابی درفعالیت های آموزشی:

 لف:انواع ارزشیابی به تفکیک زمان اجرا:

1-  ارزشیابی آغازین یا ورودی:  

این نوع ارزشیابی قبل از شروع یک دوره آموزشی انجام می شود. از نتایج این ارزشیابی می توان به سه پرسش زیرپاسخ داد. الف: آیا یادگیرنده دانش ها ومهارت های حرکتی وآمادگی جسمانی لازم وپیش نیاز،برای ورودبه دوره را دارد؟ ب:یادگیرنده تا چه مقدارازاهدف ومحتوی برنامه دروس جدید را قبلا آموزش دیده است؟ ج:اندازه های مورد نیاز ورودی وی برای ارزیابی میزان تحقق اهداف در پایان دوره چگونه است؟ درمورد پرسش 1،این بحث مطرح است که آیایاد کیرنده حداقل شرایط وتوانایی های لازم برای ورود به دوره جدید را دارد؟اگر پاسخ منفی است اورا باید به یک دوره یا سطح پائین ترارجاع نمود. درپرسش دوم این بحث مطرح است که آیا اهداف وسطوح برنامه این دوره برای او نازل وتحصیل حاصل است.اگر پاسخ مثبت است اورا می توان به یک دوره بالا تر ارجاع نمود.این امر در واقع نوعی آزمون جایابی یا پایه گزینی[28] نیزمحسوب می شود.درپاسخ به پرسش سوم فرض براین است که یادگیرنده شرایط لازم برای ورود به دوره جدید را دارد،اما برای آگاهی از میزان تغیرات لازم بعد ازاجرای دوره،بایداندازه های ورودی او را ثبت نمود،تا ملاک لازم برای بررسی میزان تحقق اهداف دوره ومیزان پیشرفت وی فراهم  گردد.سطح موجود کلیه رفتار هایی که پس از پایان دوره مورد اندازه گیری قرار می گیرند،در ارزشیابی ورودی باید اندازه گیری شده وثبت گردد.در صورتی که مربی یا معلم قبلا به این گروه ازیادگیرندگان آموزش داده وبخوبی از سطح موجودآنها آگاهی دارد،ارزشیابی ورودی ضرورتی ندارد.

2-  ارزشیابی مستمر[29](تکوینی):

این ارزشیابی در طول دوره آموزشی انجام می شود تا میزان تحقق اهداف هر بخش از برنامه مشخص شود.درتربیت بدنی مربی یا معلم ابتدا برنامه را به اجزایی در سطح یک جلسه آموزشی تقسیم می نماید. بعد از ارائه هر درس جدید،به دانش آموزان فرصت تمرین مهارت داده ودر حین تمرین مهارت جدید،به روش مشاهده میزان توانایی آنان را در کسب مهارت حرکتی جدید،ارزیابی نموده نتیجه را در دفترخودثبت می نماید.آنچه دراین مرحله اهمیت دارد،ارائه بازخورد به یادگیرندگانی است که مهارت جدید را صحیح انجام نمی دهند.(ارزشیابی تشخیصی)[30].این امر سبب می شود تادانش آموز از نحوه اجرای مهارت توسط خود آگاه شده وسعی کندتا مهارت به درستی تمرین وکسب نماید.اگر به دلیل تعدادزیاد دانش آموزدر کلاس،مشاهده رفتار تک تک آنان وقت گیر بوده ومسیرنیست،می توان هرجلسه را به مشاهده رفتار تعدادی از آنان وثبت نتایج پرداخت.به این ترتیب هر دانش آموز در طول دوره چند بارمورد مشاهده قرارمی گرفته و اطلاعات موثقی برای ارزشیابی عملکرد وی جمع آوری خواهدشد. در این صورت نمره ارزشیابی یک درس  می تواند،نیمی محصول ارزشیابی های مستمر باشد ونیم دیگر سهم نمره ارزشیابی پایانی(به لحاظ جامعیت).با اتخاذ چنین روشی،ارزشیابی متکی به اندازه گیری های متعدد،به داوری ارزشی نزدیک ترخواهدبود تا ارزشیابی متکی به یک اندازه گیری. سیف[31]معتقداست که:نتایج ارزشیابی مستمر(تکوینی)به طورعمده برای بررسی پیشرفت یادگیرندگان وتعیین نواقص روش آموزشی بکار میرود بهتر است درنمره گذاری استفاده نشود،اما با این حال ودرشرایط بخصوص می توان ازآن هادر ارزشیابی پایانی استفاده نمود. عوامل متعددی مقوله یاددهی یاد گیری وشیوه ارزشیابی آن را از سایر دروس متمایز می نماید.اگردانش آموزی به دلیلی مانند بیماری نتواند درآزمون پایانی درس تربیت بدنی شرکت کند،می توان میانگین نمره ارزشیابی مستمر جمع آوری شده در طول دوره رابه عنوان ارزشیابی پایانی نیز مورد استفاده قرارداد. دراین ارزشیابی معلم می تواند روش تدریس وبرنامه خود رانیزدر طول دوره آموزشی ارزیابی نماید،ضمن آنکه میزان تناسب وسایل آموزشی وکمک آموزشی،با نیاز های کلاس نیز مشخص خواهدشد.

3- ارزشیابی پایانی(تراکمی): [32] 

در این شیوه ارزشیابی همه آموخته های یادگیرنده درطول یک دوره آموزشی مورد اندازه گیری قرار گرفته تا زمینه ارزشیابی وی فراهم گردد.این ارزشیابی معمولادرپایان دوره آموزشی وی برای اعلام نمره  ای است که یادگیرنده درآن درس کسب نموده وصلاحیت یا عدم صلاحیت وی برای ارتقاءبه دوره بعد نشان می دهد.لین و گرانلاند،دررابطه با با روش ها وفنون موردنیاز در ارزشیابی تراکمی می گویندکه،هدف های آموزشی این روش ها وفنون را تعیین می کنن،اما معمولا مشاهده رفتار،آزمون های معلم ساخته،کارپژوهشی ومانندآن،می توانددرتعیین نمره ارزشیابی پایانی مورد استناد باشد.بنظر می رسد درتربیت بدنی به دلایل مختلف،اکتفا به یک اجرا دربرخی آزمون های آمادگی جسمانی یا مهارت های ورزشی،برای تحقق ارزشیابی پایانی (داوری ارزشی) کفایت نمی کند. به این دلیل بنظر می رسد،استفاده از نمرات حاصل ازارزشیابی مستمربه عنوان بخشی از نمره ارزشیابی پایانی ،زمینه را برای داوری دقیق تری ازتوانایی یادگیرنده فراهم می سازد. بهتراست دربرخی آزمون ها دوبار یا بیشتر به آزمون شونده فرصت اجرا داده شده ویا بهترین اجرا برای ارزشیابی در نظر گرفته شود،یا ازمیانگین رکورد ها برای ارزشیابی استفاده شود.اعطای این فرصت دراجرای بسیاری ازآزمون مهارت های ورزشی نیز ضرورت دارد.این امرنتیجه ارزشیابی رابه داوری ارزشی نزدیک ترمی نماید.

 ب:انواع ارزشیابی به تفکیک شیوه اجرا یا ملاک مورد استفاده:

1- محاسبه شاخص پیشرفت. تاپایان پایه سوم ابتدایی (پایان 9سالگی)،جهت گیری اساسی آموزش درس تربیت بدنی به مقوله تقویت مهارت های بنیادی در قالب بازی اختصاص دارد. بنظرمی رسد مقایسه کودک با خودش وتعیین میزان پیشرفت وی مناسب ترین شیوه برای ارزشیابی وی است.همچنین استفاده از این روش برای ارزشیابی مهارت های ورزشی دانش آموزانی که مشکلات حرکتی دارندیاافرادی که به توصیه پزشک به ورزش می پردازند ویابا هدف تناسب اندام ورزش می کنند مناسب است.برای تحقق این امر نمره یا رکورد ارزشیابی پایانی رابررکورد یا نمره ارزشیابی ورودی وی تقسیم می کنیم. 

برای رکورد های پیش رونده مانند.نتایج آزمون های بارفیکس ودراز ونشست نتیجه حاصل از شاخص پیشرفت را در سه حالت ممکن می توان تفسیرنمود.

 حالت اول:رکورد ارزشیابی پایانی بیشترازرکورد ارزشیابی ورودی است.(دررکوردهای پیشرونده) پیشرفت شاخص3/2=1.5 .در این حالت نتیجه تقسیم از یک بزرگترشده ونشان می دهد فرد در آزمون مورد نظر پیشرفت داشته است.

حالت دوم: رکورد ارزشیابی پایانی برابررکورد ارزشیابی ورودی است.   پیشرفت شاخص2/2=1 .در این حالت نتیجه تقسیم برابریک حاصل می شود ونشان می دهد،در متغیر یا ویژگی مورد نظر تغیری حاصل نشده است.

  حالت سوم: رکورد ارزشیابی پایانی کمتراز رکورد ارزشیابی ورودی است.  پیشرفت شاخص2/4=0.5 .دراین حالت نتیجه تقسیم از یک کوچکت خواهد شدونشان می دهد،متغیر یا صفت مورد اندازه گیری در پایان دوره آموزشی،کاهش یافته وبه عبارت دیگر پس رفت نموده است.  

درآزمون های پس رونده(زمانی که کاهش رکورد مطلوب تر است مانند دو ها)جای ارزشیابی ورودی وپایانی در تقسیم تغیر می کند. 

ارزشیابی وابسته به ملاک: درارزشیابی وابسته به ملاک یا ارزشیابی ملاکی[33]،معیاریاملاک[34] ارزشیابی ازپیش تعین می شود.وعملکردفرد با آن ملاک موردقضاوت قرارمی گیرد.در این نوع ارزشیابی از آزمون شونده انتظارمی رود تا به سطح معینی ازعملکرد برسند.به عنوان مثال اگر فدراسیون دو ومیدانی ایران،شرط اعزام ورزشکارمرد،پرتاب کننده دیسک به مسابقات المپیک را کسب رکورد60متر دررقابت های انتخابی،تعیین کند،از نوعی ارزشیابی با ملاک مطلق ازپیش تعیین شده استفاده نموده است.درارزشیابی های آموزشی،کسب نمره حداقل 10معیار وملاک قبولی درامتحان است.تعیین ملاک برای ارزشیابی ، بایدتابع ملاحظاتی باشد.ثراندیک[35] وهیگن[36] می گویند"درارزیابی میزان هرملاک باید به ملاحظات منطقی وعقلانی روی آورد.بنابراین ملاک درارزشیابی های آموزشی باید به گونه ای تعیین شودتا از سوی اکثرشرکت کنندگان قابل دسترسی باشد،امادرآزمونهای رقابتی ملاک باید برای تعداد اندکی ازشرکت کنندگان قابل دسترسی باشد.مثلا ملاک لازم برای اعزام ورزشکاررشته وزنه برداری به مسابقات المپیک بایددرحد رکورد نفرچهارم مسابقات دوره قبل باشد.

2 - -ارزشیابی وابسته به هنجار: اررزشیابی وابسته به هنجاریاارزشیابی هنجاری[37] نوعی ارزشیابی است که درآن بجای یک ملاک مطلق ازپیش تعیین شده به نوعی ملاک نسبی وابسته است.در این ارزشیابی اگربخواهیم پیشرفت یادگیرندگان دریک مهارت ورزشی ارزشیابی کنیم ، رکوردآنان درآن مهارت را با هنجاریا نرم[38] گروه "همگن[39]" (همسان)درهمان آزمون ،مقایسه می کنیم.(انواع هنجارها ونحوه محاسبه آن ها درفصل ... آمده است) تفاوت ارزشیابی وابسته به هنجاربا ارزشیابی وابسته به ملاک تفاوت مهم میان بین نتایج کمی ارزشیابی هنجاری وارزشیابی ملاکی،درتوزیع فراوانی نمرات حاصل از این دو روش است.نمرات آزمون های هنجاری معمولا به صورت توزیع طبیعی پراکنده می شوند.در این توزیع اکثرنمرات به میانگین گروه نزدیک است وتعداد کمی بسیار بیشتر یا بسیارکمتر از میانگین قرارمی گیرند. (ادامه دارد1391/7/14)

      شکل1:جدول توزیع طبیعی[40] در ارزشیابی رایج نظام آموزشی از شیوه ارزشیابی ملاکی استفاده می شودواگردرآزمونی ملاک به گونه ای تعیین شود که دستیابی به آن برای اکثرشرکت کنندگان ساده باشد،برخلاف نمرات آزمون های هنجاری، نمرات داری توزیعی خواهد که معرف منحنی دارای کجی منفی است.این نوع توزیع نشان دهنده بالا بودن سطح نمرات شرکت کنندگان است.     شکل 2 توزیع طبیعی دارای کجی منفی. اگر دریک آزمون رکورد دشواری برای به عنوان ورودی تعیین گرددبه نحوی که فقط اندکی از شرکت کنندگان قادر به دست یابی به آن باشند،توزیع نمرات به نحوی خواهد بود که معرف منحنی دارای کجی مثبت است.این شکل توزیع نشان می دهد که اکثر شرکت کنندگان  نمرات پائینی کسب نموده اند. درفصل ... بیشتربه این مبحث پرداخته می شود.

• پارگی عضلات پشت ساق پا

پشت ساق دو عضله مهم با نام های گاستروکنمیوس و سولئوس دارد. این عضلات معمولا بدنبال ضربه مستقیم و یا کشیدگی شدید و در محلی کمی بالاتر از تاندون آشیل پاره میشوند. درمان پارگی رباط مچ پا  و پارگی عضلات پشت ساق پا این بیماران معمولا بصورت غیر جراحی است.

درمان پارگی عضلات پشت ساق پا

• بلافاصله بعد از آسیب، سرد کردن عضلات پشت ساق با کیسه حاوی خرده های یخ. سرمای موضعی برای 15-10 دقیقه که هر ساعت تکرار میشود

• استراحت و کمتر ایستادن و کمتر راه رفتن تا چند روز

• بستن کف پا و ساق با باند کشی با فشار ملایم به منظور کاهش تورم

• دراز کشیدن و بالا نگه داشتن ساق بالاتر از سطح قلب

• استفاده از دو عصای زیر بغل به مدت 2-1 هفته

• بی حرکت کردن مچ پا برای چند روز با آتل یا اسپلینت

بعد از یکی دو هفته درد بیمار بتدریج کاهش میابد. در این حال بیمار میتواند بتدریج در همان حال که از دو عصای زیر بغل استفاده میکند کف پای آسیب دیده را بر روی زمین فشار دهد. بعد از آن میتوان نرمش های کششی ساق را تحت نظر فیزیوتراپ شروع کرد. این نرمش ها قابلیت انعطاف عضلات و تاندون پشت ساق را افزایش میدهند. بتدریج و در طی چند هفته بعد نرمش های تقویتی عضلات ساق هم به نرمش های کششی اضافه میشود.

بیمار معمولا میتواند بعد از 8-6 هفته به راحتی و بدون کمک عصا راه برود. البته توانایی های کامل حرکتی و ورزشی نیاز به ماهها تمرین و نرمش دارند.

بعد ار پارگی عضلات پشت ساق بافت فیبرو سفتی در محل پارگی ایجاد میشود که ممکن است بتوان آن را در پشت ساق لمس کرد. این بافت ممکن است موجب ماندگار شدن دردی مزمن در محل شود که احتمال دارد تا ماهها باقی بماند. این بافت فیبرو قابلیت انعطاف خوبی ندارد و ممکن است موجب افزایش احتمال پارگی هایی در همان محل در آینده و بدنبال ضربه شود.

مطالب مرتبط: درمان گرفتگی و درد در عضلات پشت ساق پا ،درد ساق پا ، درد یا زق‌زق در شب،علل پارگی تاندون آشیل،سیب دیدگهای تاندون و عضلات پشت پا ،شایع‌ترین آسیب‌های عضلانی در ورزش ،آناتومی پا - عضلات: منبع:کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی تهران

سرماخوردگی و ورزش

سرما خوردگی التهاب راههای تنفسی است که در اثر سرایت ویروسی بوجود می آید. سرماخوردگی شایعترین بیماری است که در سراسر جهان انسانها را گرفتار می کند . بیش از 2000 ویروس مختلف سبب بروز سرماخوردگی می شوند.

25 تا 65 درصد مواقع ویروس های رینوویروس و کوروناویروس( rhinoviruses و coronaviruses )علت اصلی سرماخوردگی هستند. اغلب زمان سرایت رینوویروس در فصل پاییز و بهار است ،درحالیکه کورونوویروس به طور معمول بیشتر در طول زمستان رخ می دهد.

چگونه یک فرد سرما می خورد؟
در بزرگسالان انتشار ویروس سرماخوردگی از طریق انتشارهوایی و استنشاق از بینی اتفاق می افتد .ویروسهای قویتر ساده تر از انواع خفیف آنها انتقال پیدا می کنند .به دلیل اینکه میزان بیشتری از ویروس در سرفه و عطسه انتشار می یابند،بنابراین باید با نگه داشتن دستمال مقابل (بینی و دهان) مانع از انتشار ویروس از راه سرفه و عطسه و ترشحات بینی شد.
یک راه خوب دیگر برای از بین بردن ویروس، شستن دستها با آب وصابون است.

رطوبت و آب وهوا ابتلا به سرماخوردگی را افزایش نمی دهد ، بلکه سرما باعث تجمع افراد در فضای بسته می شود و این خود منجربه انتقال ویروس سرماخوردگی از طریق فرد به فرد می شود.



درمان سرماخوردگی
پزشکان معتقدند دوره سرماخوردگی یک هفته بدون درمان و یک هفته همراه با درمان است. داروهای بدون نسخه شامل آنتی هیستامین ، ضد احتقان و ضد سرفه و ضد درد سبب بهبودی موقت علائم می شود.

برای رهائی از سرماخوردگی باید سیستم ایمنی بدن ،آنتی بادی های کافی برای از بین بردن ویروس بسازد که این روند سه الی چهار روز طول می کشد.

بخوردادن فاقد تأثیر یا دارای تأثیر کم برعلایم است . ویتامین c موجب پیشگیری از سرماخوردگی نمی شود اما ممکن است شدت و مدت علائم را کم کند.

شیوهایی مانند استراحت ، استفاده زیاد از مایعات گرم و داروهای بدون نسخه برای کاستن علائم سرماخوردگی هنوز همه کاری است که در درمان سرماخوردگی می توان انجام داد.

حفظ سیستم ایمنی بدنی مناسب
اینکه یک فرد بعد از ورود مقدار کافی از ویروس دچار سرماخوردگی شود وابسته به فاکتورهای مختلفی است که برروی سیستم ایمنی تأثیر می گذارد.

سن بالا و سیگار کشیدن ، فشار روحی ، تغذیه نامناسب ، کمبود خواب همگی دست به دست هم می دهند تا موجب تخریب عملکرد سیستم ایمنی بدن و افزایش خطر ابتلا به بیماری شوند.

عملکرد بهینه سیستم ایمنی با تغذیه مناسب ، به حداقل رساندن استرس های زندگی ، اجتناب از خستگی های مزمن و کسب خواب کافی بدست می آید.

عملکرد سیستم ایمنی در پی کاهش وزن سریع و عدم دریافت مکفی کالری کاهش پیدا می کند . از این رو کاهش وزن می بایست تدریجی باشد تا ایمنی در سطح مناسب حفظ شود.

آیا پیاده روی روزانه می تواند فرد را از سرماخوردگی حفاظت کند؟
مطالعات نشان داده است افرادی که ورزش می کنند نسبت به افراد غیرورزشکار کمتر سرما می خورند.

تمرینهای ورزشی با شدت متوسط تغییرات مثبتی در سیستم ایمنی ایجاد می کند ، اگرچه بعد از جلسه تمرین ، سطح ایمنی به سطح قبل از تمرین بر می گردد. اما در طولانی مدت سطح پایه ایمنی بالاتر رفته و خطر عفونت را کاهش می دهد.

آیا تمرینات خیلی زیاد ،آسیب رسان است؟
یک باور رایج درمیان ورزشکاران حرفه ای و مربیان آنها وجود دارد و آن اینکه تمرین سنگین مقاومت بدن را در برابر ویروس کاهش می دهد. در طی المپیک های زمستانی و تابستانی بیشترین درگیری پزشکی ورزشکاران عفونت ذکر شده است.

در مطالعات انجام شده در فعالیت های مشابه ماراتن، دوندگان در معرض خطر بیماری بیشتری هستند. مدت 6 الی 9 ساعت طول می کشد تاسیستم دفاعی بدن که در اثر 2-3 ساعت دویدن افت نموده دوباره به حالت اولیه برگردد. این زمان به ویروس ها فرصت پخش شدن و جایگزین شدن می دهد.

هنگام بیماری ، استراحت یا تمرین؟
به توصیه اکثر صاحب نظران اگر یک نفر دچار سرماخوردگی معمولی شود ( آبریزش بینی و گلودرد بدون تب یا بدن درد عمومی) چند روز بعد از برطرف شدن سرماخوردگی می تواند تمرین شدید را هم انجام دهند.

تمرینات سبک تا متوسط ( مثل راه رفتن ) درحین سرماخوردگی مضر نیستند . در افراد مبتلا به رینوویروس بیماران بدون اینکه عملکردشان کاهش یابد و یا شدت علایم سرماخوردگی افزایش یابد قادر به شرکت در تمرین هستند.اما در مواردی که فرد همراه با سرماخوردگی دارای علائمی شامل تب و افزایش خستگی ، درد عضلات و تورم غده های لنفاوی باشد.

در چنین مواردی ورزشکار می بایست 2 الی4 هفته برای انجام تمرینات شدید صبرکند.

به طور کلی اگر علائم بیماری سرماخوردگی مربوط به سیستم تنفسی فوقانی باشد انجام تمرین ملایم بلامانع و حتی سودمند است.

در هنگامی که فرد در بستر بیماری است می تواند تازمان برگشت تدریجی سلامتی خود به صورت سبک تمرینات خود را شروع کند مگراینکه احتمال بدهد بیماریش واگیر دار است که در این صورت می تواند قبل از فعالیت با پزشک معالج خود مشورت کند.

ACSM( انجمن پزشکی ورزشی امریکا) معتقد است فعالیت جسمانی در حد 30 دقیقه ، 5 روز هفته یا بیشتر فشار کمتری بر سیستم ایمنی وارد کرده و از تمرین طولانی مدت و شدید بهتر است.

تمرین متوسط و منظم خطر ابتلا به بیماری تنفسی را کمتر می کند .ورزشکارانی که مجبورند برای مسابقه تمرینات سخت انجام دهند دستورات ارائه شده برای حفظ مناسب عملکرد سیستم ایمنی را اجرا کنند.

چهار دانشجو که به خودشان اعتماد کامل داشتند یک هفته قبل از امتحان پایان ترم به مسافرت رفتند و با دوستان خود در شهر دیگر حسابی به خوشگذرانی پرداختند.
اما وقتی به شهر خود برگشتند متوجه شدند که در مورد تاریخ امتحان اشتباه کرده اند و به جای سه شنبه، امتحان دوشنبه صبح بوده است. بنابراین تصمیم گرفتند استاد خود را پیدا کنند و علت جا ماندن از امتحان را برای او توضیح دهند. آنها به استاد گفتند: « ما به شهر دیگری رفته بودیم که در راه برگشت لاستیک خودرومان پنچر شد و از آنجایی که زاپاس نداشتیم تا مدت زمان طولانی نتوانستیم کسی را گیر بیاوریم و از او کمک بگیریم، به همین دلیل دوشنبه دیر وقت به خانه رسیدیم.»…..استاد فکری کرد و پذیرفت که آنها روز بعد بیایند و امتحان بدهند.
چهار دانشجو روز بعد به دانشگاه رفتند و استاد آنها را به چهار اتاق جداگانه فرستاد و به هر یک ورقه امتحانی را داد و از آنها خواست که شروع کنند….آنها به اولین مسأله نگاه کردند که ۵ نمره داشت. سوال خیلی آسان بود و به راحتی به آن پاسخ دادند…..سپس ورقه را برگرداندند تا به سوال ۹۵ امتیازی پشت ورقه پاسخ بدهند که سوال این بود:
” کدام لاستیک پنچر شده بود ؟

حقوق ورزشی
مقررات بازدید از وسایل ورزشی

از آنجا که ورزش با هـدف ارتقاء سلامت جسمـی و روحی روانی افراد جامعه ترویج و توصیه می‌شود، در متن ورزش برای همه دست اندرکاران، به تناسب مسئولیتها یک تکلیف محوری ضمنی هم همواره وجود دارد که تمام فعالیتها باید پیرامون این تکلیف به انجام برسد و به هیچ وجه نباید این تکلیف نادیده گرفته شود و یا تحت الشعاع سایر امور ورزشی قرار گیرد. تکلیف محوری مزبور، مراقبت از سلامت جسمانی و روحی روانی ورزشکاران است. برای عمل به این تکلیف محوری یکی از وظایف قانونی مهم مدیران ورزشی، وظیفه بازدید از وسائل ورزشی می‎باشد. زیرا وسایل و تجهیزات ورزشی از جمله چیزهایی هستند که اگر نظارت بر صحت و سلامت و کیفیت و استاندارد بودن یا نبودن آن اعمال نشود می‎تواند عامل ورود آسیب‎های جدی به ورزشکاران شود. برای بازدید درست از وسایل و تجهیزات ورزشی، باید وسایلی که ورزشکاران استفاده می‎کنند را به دو دسته شخصی و عمومی دسته بندی نمود.

وسایل شخصی وسایلی هستند که اختصاص به خود ورزشکار دارد و دیگری یا دیگران از آن استفاده نمی‎کند. مانند ساق بند، ساعد بند، دستکش و ... در ورزش تکواندو و سایر ورزشهای رزمی و کفش و ساق بند در ورزش فوتبال. وسایل عمومی هم وسایلی می‎باشند که برای همه ورزشکاران استفاده می‎شوند. مانند شیاپ جانگ در تکواندو، تشک در کشتی و دار حلقه، خرک، بارفیکس و پارالل در ژیمیناستیک، زمین چمن در فوتبال و استخر در شنا. مدیران و مسئولان ورزشی، به تناسب این دسته بندی برای بازدید و اعمال نظارت بر وسایل ورزشی، تکلیف قانونی دارند.

مدیر یک مجموعه ورزشی، علی‎الاصول نسبت به وسایل شخصی ورزشکاران وظیفه‎ای ندارد اما نسبت به وضعیت ایمنی برق مجموعه، ایمنی جایگاه تماشاگران، ایمنی زمین مسابقات و موارد مشابه آن مسئول است و باید خود و عوامل تحت امرش به تکلیف قانونی بازدید وسایل، متناسب با نوع وسیله اقدام کنند. ولی در مورد بازدید از وسایل شخصی ورزشکاران، افزون بر خود ورزشکار، تکلیف بر عهده مدیران مستقیم (کُچ ، مربی) نیز می‎باشد. برای نمونه در فعالیتهای ورزشی باشگاهها، مربی وظیفه دارد از اینگونه وسایل بازدید کند و مطمئن شود، که آیا دست کشی که مثلاً تکـواندوکار برای مبارزه استفاده می‎نماید، استاندارد هست یا خیر؟ همچنین هوگوی مورد استفاده او مطابق استانداردهای مربوطه می‎باشد یا نه؟ در ورزشهای توپی مانند فوتبال هم، آیا کفش فوتبالی که شاگرد باشگاه برای تمرین پوشیده از لحاظ مقررات این ورزش از کفش‎های مجاز هست یا نیست؟ اینها و موارد مشابه آن که فراوان هم هستند، همگی در قلمرو وظایف و تکالیف قانونی مدیران مستقیم (مربیان و کُچ‎ها) است و مدیران غیر مستقیم، نقشی در آن ندارند.


اما از بازدید و کنترل وسائل ورزشی چه نتیجه‎ای باید حاصل شود؟ یا بعبارت دیگر، هدف از بازدید و کنترل وسایل ورزشی چیست؟ بر اساس فلسفۀ ورزش که گسترش سلامتی در جامعه است و تکلیف محوری به مراقبت از سلامت جسمانی و روانی ورزشکاران که در پی این فلسفه بوجود می‎آید، بازدید و کنترل و حصول اطمینان از صحت و سلامتی و استاندارد بودن وسایل ورزشی، باید نتیجه‌اش جلوگیری از مصدوم شدن و آسیب دبدن خود ورزشکاران استفاده کننده از وسایل باشد.

همچنین باید پیشگیری از آسیب جسمانی رسیدن به دیگر ورزشکارانی که در معرض استفاده از این وسایل قرار دارند را نیز در پی داشته باشد. در باره وسایل عمومی مانند برق ورزشگاه هم نتیجه علاوه بر حفظ سلامتی ورزشکاران، جلوگیری از ورود آسیب به دیگران از جمله تماشاچی‎ها نیز می‎باشد.

در کنار این نتایج، این نتیجه مهم حقوقی نیز از بازدید از وسایل ورزشی حاصل می‎شود که اگر بازدید مطابق مقررات و بطور صحیح صورت گرفته باشد و حادثه‎ای رخ دهد، مدیر ورزشی مسئول شناخته نمی‎شود. ولی بر عکس، اگر بازدید نشده باشد یا بازدید برابر مقررات مربوطه به انجام نرسیده باشد، مدیر ورزشی به تکلیفش عمل نکرده و بنابراین، مدیری که به تکلیفش عمل نکرده در برابر آن حادثه مسئول است.

نی نی بان: آيا در فكر آن هستيد كه امسال تابستان به همراه فرزندانتان با اتومبيل به مكان دوري سفر كنيد، اما از طولاني بودن مسير هراس داريد؟

در اينجا، بنا به نظرسنجي‌اي كه از والدين و كودكان در اين زمينه به عمل آمده است،بهترين كارهايي كه در طول راه مي‌توانيد براي سرگرم‌كردن بچه‌ها انجام دهيد فهرست شده است. از ميان تمام فعاليت‌ها و سرگرمي‌ها، موسيقي موردپسند اكثر افراد است.

كودكان در هر رده سني كه باشند، موسيقي همواره لحظات زيبا و شادي‌آفريني را در داخل اتومبيل براي آنان فراهم مي‌سازد. گوش دادن به نوار كاست، آوازخواني، نواختن آلات موسيقي كوچك چون سازدهني و دست زدن! تا چشم بر هم بگذاريد مي‌بينيد كه حدود 50 كيلومتر مسافت را گذرانده‌ايد.

هنگامي‌كه شما با فرزندانتان عازم سفر مي‌شويد در هنگام حركت مي‌توانيد نه تنها رانندگي كنيد بلكه همراه آنان سرود دسته‌جمعي بخوانيد. "هيچ‌چيزي نمي‌تواند به اندازه آوازهاي گروهي حواس كودكان را پرت كند." كتاب‌هايي كه همراه نوارهاي كاست هستند نيز به اندازه سرود دسته‌جمعي مورد توجه و پسند كودكان در هر رده سني بوده و در اكثر كتابخانه‌هاي عمومي قابل دسترسي هستند.

تمام والديني كه در مورد سرگرم كردن كودكان در اتومبيل مورد پرسش قرار گرفته‌اند، به استفاده از مناظر اطراف به هنگام سفر تمايل نشان داده‌اند. تابلوهاي علائم و اعلانات، پلاك اتومبيل‌ها، اتومبيل‌هايي كه در اطراف در حال حركت هستند،مزرعه‌ها، خانه‌ها و دهكده‌ها همگي بهانه‌اي هستند تا از طريق آنها، بازي‌هاي گوناگوني را با مشاهده و ديدن انجام داد. مثلا جست‌وجوي رنگ‌هايي كه در مناظر اطراف وجود دارند، رنگ‌زرد، قرمز، آب، حروف الفبا، اعداد، يك توپ، يك گوسفند، آقايي كه كلاه به سر دارد و... . اين‌گونه مثال‌ها نامحدود بوده و بنا به سن كودكان تنظيم مي‌شود.

قبل از حركت، اجازه دهيد فرزندان اسباب‌بازي‌ها يا بازي‌هاي دلخواه خود را انتخاب كرده و همراه بياورند. اسباب‌بازي‌هاي انتخاب شده بايد كوچك و جمع‌وجور بوده و از اجزا و تكه‌هاي متعدد و ريز تشكيل نشده باشند چرا كه احتمال افتادن و گم‌ شدن آنها وجود دارد.

اسباب‌بازي‌ها را كنار يكديگر و داخل يك ساك گذاشته و مسئوليت نگهداري از آن را به كودك بسپاريد. تخته صاف و كوچكي همراه داشته باشيد تا كودك بتواند روي سطحي سفت، بازي، نقاشي يا رنگ‌آميزي كند. در ضمن كاغذ، مداد و ماژيك را نيز فراموش نكنيد. به اندازه كافي از هر كدام به همراه بياوريد. مي‌توانيد به كمك يك بازي ويدئويي كوچك كه قابل حمل باشد، ساعت‌ها كودكاني را كه كمي بزرگتر هستند سرگرم كنيد و خوشبختانه مي‌توان صداي آن را كم كرد.

كتاب‌هاي داستان

گرچه كتاب خواندن در داخل اتومبيل، گاه دشوارتر از مواقع ديگر است، اما با اين حال روشي عالي براي سرگرم كردن كودكان به شمار مي‌آيد. مي‌توانيد به كودكان بزرگتر، كتاب‌هايي را كه حاوي شخصيت‌هاي مهم كارتوني هستند پيشنهاد كنيد و در مورد بچه‌هاي خيلي كوچك، كتاب‌هاي بزرگ مصور و كارتوني موجب شادي آنان خواهد شد.

كيف‌هاي شادي

هميشه قبل از آنكه تعطيلات از راه برسد، برخي از پدرها به مغازهايي كه اجناسش 1000 توماني هستند، رفته و ساك جادويي خود را از اسباب‌بازي‌هاي كوچك پر مي‌كند تا در زمان سفر با اتومبيل، هنگامي‌كه بچه‌ها شروع به بي‌قراري كرده و حوصله آنها سر مي‌رود، اسباب‌بازي‌ها را يكي‌يكي از ساك بيرون آورده و بين بچه‌ها تقسيم كند. نشان دادن اشياي جديد به بچه،روش خوبي براي تحريك كردن حس كنجكاويش بوده و او را به مدت نيم يا حتي يك ساعت سرگرم مي‌كند.

همچنين مي‌توانيم يك خوراكي مختصر و ساده داخل كيسه اسرارآميز خود بگنجانيم. يك ميان وعده مختصر و مغذي نه فقط گرسنگي كودكان را برطرف مي‌كند بلكه مي‌تواند به موقع كسالت و يكنواختي ناشي از سفر را از بين ببرد.

خوراكي‌هاي سالمي كه مورد علاقه فرزندتان است و آشغال كمي توليد مي‌كند را انتخاب كنيد؛ ميوه‌هاي تازه، پنير، سبزيجات، كشمش، گردو، ميوه‌هاي خشك شده، شيريني‌هاي ساده و غلات. در مورد نوشيدني‌ها، بطري‌هاي نوشيدني را همراه با ني انتخاب كرده و از شب قبل آنها را داخل فريزر بگذاريد تا منجمد شوند و براي روز سفر چندين ساعت خنك بمانند. اگر مواد داخل ساندويچ‌هايي كه همراه مي‌آوريد فاسد شدني باشند، براي آنكه ديرتر فاسد شوند، ساندويچ‌ها را با نان يخ‌زده تهيه كنيد.

رفتن به دستشویی میان راهی

توقفگاه‌هاي عمومي ميان راه خصوصا پارك‌ها و بوستان‌ها و مناطق جنگلي را مدنظر داشته باشيد. اكثر اين پارك‌ها گذشته از توالت‌، مجهز به زمين‌هاي بازي هستند. به هنگام توقف در اين مكان‌ها، مي‌توانيد از فرصت استفاده كرده و كمي كرختي و كوفتگي ناشي از سفر را به در كنيد و كودكان نيز فرصت خواهند يافت تا انرژي سرشار خود را تخليه كنند.

يك توپ و يك طناب بازي همراه آورده و بازي‌هاي مختلفي انجام دهيد؛ در هر حال، مهم آن است كه قبل از ادامه دادن سفر، با جنبش و جست‌وخيز كوفتگي و خستگي ناشي از ساعت‌ها رانندگي را كاملا از بدن دور كرده و اكسيژن كافي به بدنتان برسانيد. زماني‌كه مجددا به حركت خود ادامه مي‌دهيد، در صورت امكان جاي خود را در داخل اتومبيل عوض كنيد. اگرچه عوض كردن جا، سفر را خوشايندتر و راحت‌تر مي‌كند، اما هرگز نبايد نكات ايمني سفر را ناديده گرفت.

خردسالان بايد هميشه روي صندلي‌هاي مخصوصي بنشينند كه بنا به قدوقواره آنان تنظيم مي‌شود و كودكان كمتر از 12 سال هميشه بايد روي صندلي عقب اتومبيل بنشينند، خصوصا اگر اتومبيل مجهز به كيسه‌هاي هوا باشد.